در کشور ایران، سرزمین باستان و آریایی در جاهای مختلفی افراد از دیرباز به هنر بافت فرش در نقش ها و رنگ های مختلف مشغول هستند.
یکی از این جاهایی که در آن فرش دستباف تولید میشود در خراسان رضوی شهرستان کاشمر است.
با این حال افراد قبل از خرید دوست دارند معایب فرش کاشمر یا مزایای آن نسبت به فرش های دیگر بدانند.
در این مقاله ارزشمند کاملا واضح و شفاف قرار است در رابطه با معایب فرش صحبت کنیم و با فرشهای دیگر مثل فرش تبریز مقایسه کنیم.
پس قبل از هرچیزی بریم که کمی با تاریخچه فرش کاشمر آشنا بشیم.
فرش کاشمر از گذشته تا کنون
بیش از 120 سال (1250 تا 1280 ه.ش) پیش در روستای فروتقه یک استاد بافنده و هنرمند بنام محمد کرمانی شروع به بافت فرش های کاشمر شروع کرد. فرش کاشمر در آن زمان به دلیل مواد اولیه طبیعی و طرح و نقش زیبا به سرعت در میان مردم ایران محبوب شد.
فرش کاشمر اکنون در ایران به یکی از فرشهای معروف تبدیل شده و در منطقه کاشمر استان خراسان رضوی امروزه حدود 25000 نفر بافنده فرشهای دستباف وجود دارد. فرش دستباف از دیرباز نقش مهمی در اقتصاد ایران بازی کرده است. اما در دنیا همانطور که بعنوان یک کالای لوکس و ارزشمند شناخته میشود ولی از ایران، تجارت آن و صادرات آن چنان از ایران ج.ا زیاد سودآور نبوده.

آیا فرش کاشمر با کیفیت است؟
بطور کلی بافنده های فرش های دستباف از دو نوع گره برای بافت فرش استفاده میکنند: گره ترک و گره فارس.
گره ترک به نوع گرهی گفته میشود که بافنده یک گره واقعی در چله فرش میزند. در گره فارس به این شکل است که بافنده نخ را از مابین چله فرش عبور میدهد.
بطور کلی فرش کاشمر از کیفیت لازم برای استفاده در خانه برخوردار است و یکی از بهترین مزایای آن این است که از پشم خالص بافته میشود.
در رابطه با اینکه فرش های کاشمر از کدام نوع گره میباشند: باید بگویم فرش های کاشمر در هر دو نوع گره بافته میشوند و اما ما فرشهای کاشمر را به گره فارس میشناسیم. یعنی بیش از 90% فرشهای کاشمر با گره فارس بافته میشوند.
علی رغم این موضوع باز همانطور که فرش های کاشمر 20 الی 25 سال در خانه شما دوام می آورند فرش های دیگر از جمله فرش تبریز هم دقیقا چنین مدتی زیرپای شما کار خواهد کرد.
معایب فرش کاشمر
البته که عیب جویی از هنر دست استاد و زحمت کشان بسیار کار نادرستی است اما بیایید از یک زاویه دیگری این موضوع را بررسی کنیم: اینکه نیازهای یک خانواده از فرش چیست؟
– فرش ضد حساسیت باشد
– فرش از الیاف خوبی تولید شده باشد
– فرش دستباف استحکام خوبی داشته باشد
– فرش رنگرزی مناسب و غیر شیمیایی داشته باشد
– نقش فرش دلباز و روح انگیز باشد
– رنگ آمیزی فرش با دیزاین خانه همخوانی داشته باشد
حالا طبق این معیارها بخوبی میتوانیم بررسی کنیم که آیا فرش های کاشمر معایبی دارند یا خیر! البته که با این حال میتوانیم بگوییم که فرش های کاشمر مزایای زیادی دارند تا اینکه معایب داشته باشند.
ضدحساسیت بودن فرش های کاشمر
فرش های کاشمر با توجه به این که از پشم گوسفندی اورجینال و اصل تولید شده اند کاملا ضد حساسیت هستند و همینطور بسیار طبع گرمایی داشته و منجر به پادرد و استخوان درد شما نمیشوند.
الیاف فرش کاشمر
همانطور که قبلا اشاره شد، فرش های کاشمر از الیاف پشم گوسفندی در گره فرش و چله نخ نساجی بافته میشوند. علی رغم این موضوع یک مبحث مهم وجود دارد: به دلیل اینکه فرش کاشمر در روستاهای اطراف شهرستان کاشمر تولید میشود تمامی مصالح استفاده شده معمولا از الیاف کاملا طبیعی از جمله پشم و ابریشم و نخ نساجی میباشند.

استحکام فرش کاشمر
یکی از مهمترین سوالات مشتریان در رابطه با فرش کاشمر نوع گره آنهاست که آیا گره آنها “گره ترکی” است یا “گره فارسی”.
گره ترکی : گره های ترکی که به گره های متقارن هم معروف هستند یا به آنها جفت بافت هم میگویند که در واقع نوعی گره هستند که نخ از بین دو چله عبور میکند و یکبار دیگر برمیگردد.
گره فارسی : در گره فارسی یا همان گره قرضی فارسی نخ از بین چله عبور کرده و همانطور رها میشود.
البته اگر بخواهیم از بحث های تخصصی خارج شویم باز زبان خیلی ساده میتوانیم بگوییم هر دو از این گره ها استحکام یکسانی دارند.
—
معایب جدی فرش کاشمر که فروشندگان به شما نمیگویند!
حالا بیایید صادقانه و بیطرفانه به سراغ معایب واقعی فرش کاشمر برویم. این بخش را با دقت بخوانید چون ممکن است تصمیم خرید شما را کاملاً تغییر دهد.
۱. محدودیت طرح و نقشه
یکی از بزرگترین معایب فرش کاشمر که خیلیها به آن توجه نمیکنند، محدودیت طرحهای آن است.
فرش کاشمر عمدتاً در طرح های سنتی و خاص منطقهای بافته میشود که شاید با سلیقه مدرن امروزی همخوانی نداشته باشد.
مقایسه با فرش تبریز : فرش تبریز حداقل ۵۰ طرح مختلف دارد! از طرحهای مدرن و انتزاعی گرفته تا طرحهای کلاسیک و تاریخی. اما فرش کاشمر عمدتاً در چند طرح محدود بافته میشود:
– طرح خشتی
– طرح لچک ترنج ساده
– طرحهای گل و بوته محدود
اگر به دنبال فرشی با طرح خاص و منحصربهفرد هستید، فرش کاشمر احتمالاً گزینه ایدهآلی نیست.
این محدودیت طرح باعث میشود نتوانید فرشی کاملاً متناسب با دکوراسیون منزل خود پیدا کنید.
۲. مشکلات رنگرزی
با اینکه ادعا میشود فرش کاشمر با رنگهای طبیعی بافته میشود، اما واقعیت این است:
تنوع رنگ محدود : رنگهای فرش کاشمر عمدتاً به رنگهای تیره و خاکی محدود است. قرمزهای تیره، آبیهای سیر، سبزهای تیره و رنگهای مشکی و قهوهای. اگر به دنبال فرش با رنگهای روشن و شاد هستید، باید بدانید که فرش کاشمر انتخاب مناسبی نیست.
ثبات رنگ پایینتر : تجربه نشان داده فرشهای کاشمر در مقایسه با فرشهایی مانند فرش تبریز یا کاشان، ثبات رنگ کمتری دارند. پس از چند سال استفاده و شستشو، رنگها کمی محو میشوند.
تغییر رنگ ناهماهنگ : در بعضی موارد دیده شده که بخشهای مختلف یک فرش کاشمر به صورت ناهماهنگ تغییر رنگ میدهند که از زیبایی فرش میکاهد.
۳. ضخامت و سنگینی غیرمعمول
فرش کاشمر به خاطر استفاده از پشم ضخیم و بافت فشرده، معمولاً وزن بسیار بالایی دارد. این موضوع چند مشکل ایجاد میکند:
مشکل در حمل و نقل : جابجایی فرش کاشمر به خصوص در سایزهای بزرگ واقعاً دشوار است و نیاز به نیروی انسانی بیشتری دارد.
مشکل در شستشو : به دلیل سنگینی، شستشوی فرش کاشمر در خانه تقریباً غیرممکن است و حتماً باید به کارگاههای مخصوص سپرده شود که هزینه بالایی دارد.
فشار بر کفپوش : وزن زیاد فرش میتواند به مرور زمان به کفپوش منزل آسیب بزند، به خصوص اگر کفپوش پارکت یا لمینت باشد.
۴. قیمت نامتناسب با کیفیت
این را باید صریح بگویم: قیمت فرش کاشمر با کیفیت واقعی آن همیشه تناسب ندارد!
بیایید یک مقایسه ساده کنیم:
| مشخصه | فرش کاشمر | فرش تبریز با قیمت مشابه |
| تراکم گره | متوسط (۳۰-۴۰ رج) | بالا (۵۰-۶۰ رج) |
| تنوع طرح | محدود | بسیار متنوع |
| ثبات رنگ | متوسط | بالا |
| وزن | سنگین | متوسط |
| دوام | ۲۰-۲۵ سال | ۲۵-۳۰ سال |
همانطور که میبینید، با قیمت یک فرش کاشمر با کیفیت متوسط، میتوانید فرش تبریز با کیفیت بالاتری خریداری کنید.
۵. مشکلات نگهداری و مراقبت
فرش کاشمر به دلیل جنس پشم خاص و بافت فشرده، نیاز به مراقبت ویژهای دارد:
جذب رطوبت بالا : پشم استفاده شده در فرش کاشمر جذب رطوبت بالایی دارد. در مناطق مرطوب، این فرش زودتر دچار بوی نامطبوع میشود.
حساسیت : با وجود ادعای ضدحساسیت بودن، فرش کاشمر به دلیل بافت فشرده، محیط مناسبی برای رشد مایتهای گرد و غبار است که خود میتواند باعث ایجاد حساسیت شود.
سختتر شدن با گذشت زمان : بعضی از فرشهای کاشمر پس از چند سال استفاده سخت و زبر میشوند که از راحتی آن میکاهد.
۶. یکدست نبودن تولیدات
یکی از مشکلات اصلی فرش کاشمر، نبود استانداردهای یکسان در تولید است:
تفاوت کیفیت بین بافندگان : چون فرشهای کاشمر توسط بافندگان مختلف در روستاهای اطراف تولید میشوند، کیفیت آنها میتواند بسیار متفاوت باشد. ممکن است دو فرش با یک قیمت، کیفیت کاملاً متفاوتی داشته باشند.
عدم کنترل کیفیت مرکزی : برخلاف فرش تبریز که بسیاری از کارگاهها سیستم کنترل کیفیت دارند، فرش کاشمر عمدتاً به صورت خانگی و غیرمتمرکز تولید میشود.
تفاوت در مواد اولیه : پشم استفاده شده در فرشهای مختلف کاشمر میتواند از نظر کیفیت بسیار متفاوت باشد.
۷. محدودیت در سایز و ابعاد
فرش کاشمر عمدتاً در سایزهای محدودی تولید میشود:
– ۶ متری (۲×۳)
– ۹ متری (۳×۳)
– ۱۲ متری (۳×۴)
اگر به دنبال فرش در سایزهای خاص مانند راهروی بلند، سالنهای بسیار بزرگ یا فضاهای غیراستاندارد هستید، پیدا کردن فرش کاشمر مناسب بسیار دشوار خواهد بود.
۸. عدم تطابق با سبک زندگی مدرن
فرش کاشمر یک فرش سنتی برای سبک زندگی سنتی است. اما مشکلاتی برای زندگی مدرن دارد:
سازگاری با دکوراسیون مدرن : طرحهای سنتی فرش کاشمر با دکوراسیون مدرن و مینیمال امروزی همخوانی چندانی ندارد.
مقاومت در برابر لکه : به دلیل تیره بودن رنگها، لکهها روی فرش کاشمر بیشتر خود را نشان میدهند و پاک کردن آنها سختتر است.
مناسب نبودن برای خانههای با نور کم : رنگهای تیره فرش کاشمر میتواند فضای خانههای با نور کم را تاریکتر و دلگیرتر کند.
جدول مقایسه فرش کاشمر با فرش تبریز
برای درک بهتر معایب فرش کاشمر، این جدول مقایسهای را با دقت مطالعه کنید:
| ویژگی | فرش کاشمر | فرش تبریز | برنده |
| تنوع طرح | محدود (۵-۱۰ طرح اصلی) | بسیار متنوع (۵۰+ طرح) | تبریز |
| ثبات رنگ | متوسط | بالا | تبریز |
| وزن | سنگین | متوسط تا سبک | تبریز |
| قیمت نسبت به کیفیت | متوسط | خوب تا عالی | تبریز |
| تطابق با دکوراسیون مدرن | ضعیف | عالی | تبریز |
| دوام و ماندگاری | ۲۰-۲۵ سال | ۲۵-۳۰ سال | تبریز |
| سهولت نگهداری | متوسط | خوب | تبریز |
| قابلیت شستشو | مشکل | نسبتاً آسان | تبریز |
| ضدحساسیت بودن | خوب | عالی | تبریز |
آیا واقعاً فرش کاشمر بخریم یا نه؟
بعد از بررسی این معایب، احتمالاً این سوال برای شما پیش آمده که آیا اصلاً فرش کاشمر بخریم یا نه؟

فرش کاشمر و معایب آن در تصویر یک فرش کاشمر میبینید که از جمله از باکیفیت ترین فرش های کاشمر میباشد
مواردی که فرش کاشمر انتخاب خوبی است:
۱. اگر به دنبال فرش کاملاً سنتی هستید : برای خانههای ویلایی با دکوراسیون سنتی ایرانی
۲. اگر در منطقه سردسیر زندگی میکنید : پشم ضخیم فرش کاشمر گرمای خوبی دارد
۳. اگر به دنبال سرمایهگذاری بلندمدت نیستید : برای استفاده ۱۵-۲۰ ساله
۴. اگر بودجه محدودی دارید : نسبت به فرشهای مشابه قیمت پایینتری دارد
مواردی که فرش کاشمر انتخاب مناسبی نیست:
۱. خانههای آپارتمانی مدرن
۲. مناطق مرطوب
۳. خانههای با نور کم
۴. اگر به دنبال فرش با طرح خاص و منحصربهفرد هستید
۵. اگر قصد سرمایهگذاری بلندمدت دارید
راهنمای خرید هوشمندانه
اگر بعد از خواندن این معایب همچنان تصمیم به خرید فرش کاشمر دارید، این نکات را حتماً رعایت کنید:
۱. از فروشنده معتبر خرید کنید
– فروشگاههای معتبر با سابقه
– دارای گارانتی و خدمات پس از فروش
– امکان بازگرداندن کالا در صورت عدم رضایت
۲. بررسی دقیق قبل از خرید
– پشت فرش را بررسی کنید (گرهها باید منظم باشند)
– از یکنواختی رنگ اطمینان حاصل کنید
– لبههای فرش را بررسی کنید (باید محکم بافته شده باشد)
۳. درخواست تأییدیه کیفیت
– گواهی اصالت مواد اولیه
– گواهی رنگ طبیعی
– مشخصات کامل فرش (رج، جنس پشم، و…)
۴. تست عملی در منزل
اگر ممکن است، فرش را به صورت امانی به منزل ببرید و ببینید:
– با دکوراسیون همخوانی دارد؟
– رنگ آن در نور منزل چگونه است؟
– اندازه آن برای فضای شما مناسب است؟
جمعبندی نهایی
فرش کاشمر مانند هر محصول دیگری هم مزایا دارد و هم معایب. در این مقاله سعی کردیم با صداقت کامل معایب آن را بررسی کنیم تا بتوانید تصمیم آگاهانهتری بگیرید.
نکته پایانی : خرید فرش دستباف یک سرمایهگذاری چندین ساله است.
قبل از تصمیمگیری، حتماً از چندین فروشگاه مختلف بازدید کنید، فرشهای مختلف را مقایسه کنید و با افرادی که تجربه استفاده از فرش کاشمر را دارند صحبت کنید.
به یاد داشته باشید که بهترین فرش، فرشی است که:
۱. با بودجه شما سازگار باشد
۲. با سبک زندگی شما همخوانی داشته باشد
۳. از کیفیت قابل قبولی برخوردار باشد
۴. شما از دیدن آن در خانهتان لذت ببرید
امیدواریم این مقاله به شما در تصمیمگیری بهتر کمک کرده باشد. اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی بیشتر دارید، در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.